plakaty, reprodukcje, obrazy, fototapety - dekorowanie ścian w Twoim wnętrzu

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (ur. 15 lipca 1606 w Lejdzie, zm. 4 października 1669 w Amsterdamie) - holenderski malarz, rysownik i grafik. Uważany powszechnie za jednego z największych artystów europejskich, jeden z najważniejszych malarzy holenderskich Złotego Wieku, okresu w którym kultura, nauka, gospodarka, potęga militarna i wpływy polityczne Holandii osiągnęły swoje apogeum. W realny sposób przedstawiał naturę, degradował człowieka i pokazywał jego słabe strony.

Biografia [edytuj]
Urodził się jako ósmy syn młynarza. Studia odbył w Lejdzie u malarza J. I. van Swanenburga (ok. 1624-1627), później u Pietera Lastmana w Amsterdamie, po czym na krótki czas powrócił do Lejdy. Ok. 1631 roku osiedlił się w Amsterdamie, szybko zyskując rozgłos jako portrecista. W roku 1634 ożenił się z Saskią van Uylenburgh, która umarła w 1642 roku na zapalenie płuc, kilka lat po urodzeniu syna Rumbartusa (zm. 1665). Pomimo znacznego majątku żony popadł Rembrandt po jej śmierci w trudności finansowe, które w roku 1656 doprowadziły do licytacji posiadanego przezeń zbioru dzieł sztuki i osobliwości. Towarzyszką życia jego została Hendrikje Stoffels, jego była służąca. Założyła ona handel dziełami sztuki i w ten sposób uratowała Rembrandta od niedostatku.

Twórczość [edytuj]
Rembrandt zwany jest słusznie "malarzem duszy" w przeciwieństwie do Rubensa, malarza ciała. Ujmuje on wszystkie zjawiska głęboko: początkowe dzieła jego cechuje dramatyczne napięcie, jednak prace późniejszego okresu twórczości są coraz spokojniejsze i bardziej pełne duchowego pogłębienia.

Spuścizna artystyczna Rembrandta jest bardzo bogata. W Lejdzie w latach (1617-1631) powstały portrety własne (Kassel, Haga i in.), portrety krewnych (m. i. ojca i matki w Mauritshuis w Hadze), sceny biblijne: "Ofiarowanie Chrystusa w świątyni" (Hamburg), "Samson i Dalila" (Berlin), "Grosz czynszowy" (Londyn) i in., dalej przedstawienia starców, czytających lub rozmyślających w mrocznych wnętrzach. Prawie wszystkie obrazy Rembrandta tego okresu są małego formatu, malowane z wielką dokładnością. W pierwszych latach pobytu w Amsterdamie zyskał rozgłos, jako świetny portrecista, sławnym arcydziełem "Lekcja anatomii Doktora Tulpa" (1632, Haga). W okresie tym powstały znakomite portrety: "Pisarz" (1631, Kassel), "Budowniczy okrętów z żoną" (1633, Londyn), "Dama z wachlarzem" (Londyn), grupa, przedstawiająca kaznodzieję Anslo, pocieszającego kobietę w żałobie (1641, Berlin) i in. Z licznych autoportretów Rembrandta z tego okresu (lata trzydzieste XVII. w.) najlepsze znajdują się w Luwrze w Paryżu, w Galerii Uffizi we Florencji i w galeriach: drezdeńskiej, londyńskiej, haskiej i berlińskiej. Silnym napięciem dramatycznym odznaczają się: "Ofiara Abrahama" (1635, Petersburg) i "Oślepienie Samsona" (1636, Frankfurt nad Menem). "Ofiara Manoaha" (1641, Drezno) zapowiada już spokój i barwność dojrzałego okresu. Piękno aktu kobiecego wykazuje "Danae" (1636, Petersburg). Z okresu tego wyliczyć jeszcze należy małego formatu sceny Nowego Testamentu, spośród których "Męka Pańska" (1634, Monachium) i "Chrystus jako ogrodnik" (1638, Londyn) wysuwają się na plan pierwszy. W roku 1642 powstał sławny obraz zwany "Straż nocna" (Amsterdam), stanowiący punkt zwrotny w twórczości Rembrandta od silnego realizmu lat 30. do pewnego wizjonerstwa i mistycyzmu. Ze zbiorowych portretów tej epoki najsławniejsze: "Lekcja anatomii Doktora Deymana" (zachowany częściowo) i 1662 powstały obraz "Stalmeesters" (zarząd cechu sukienników) (w Amsterdamie). Z dojrzałego okresu twórczości Rembrandta najpiękniejsze są portrety: Nik. Bruyningh, (1652, Kassel), burmistrza Jana Sixa (1654, Amsterdam), syna Tytusa (Petersburg, Londyn, Wiedeń), Hendrikje (Luwr w Paryżu, Berlin), autoportrety, wreszcie liczne popiersia starych Żydów (Petersburg, Drezno, Florencja). Znaczny dział zajmują w twórczości Rembrandta tego okresu sceny ze Starego i Nowego Testamentu, jak małego formatu "Zuzanna wśród starców" (1647, Berlin), "Tobiasz" (1645, Berlin i 1650, Richmond) itd.. Następnie potężne kompozycje: "Błogosławieństwo Jakuba" (1654, Kassel), "Saul i Dawid" (ok. 1659, Haga) i "Powrót marnotrawnego syna" (ok. 1665, Petersburg). Z obrazów religijnych powstały jeszcze: "Św. Rodzina" (1644, Downton Castle, 1645, Petersburg; 1646, Kassel), "Emaus" (ok. 1650, Kopenhaga; 1648, Luwr). Rzadko malował Rembrandt martwe natury: "Zabity wół w rzeźni" (Luwr i Glasgow) itp., niezbyt też często krajobrazy (Amsterdam, Berlin, Kassel, Kraków), pojawiające się w jego twórczości od roku 1635.

Rembrandt pozostawił po sobie około 700 obrazów olejnych, 300 grafik i około 1000-2000 rysunków. Charakterystyczną cechą dzieł Rembrandta jest zafascynowanie efektami światła i głębokich cieni. Jego styl i technika ewoluowały z biegiem lat, jednak zamiłowanie do dramatycznego oświetlenia malowanych scen zajmowało centralną pozycję w jego całej twórczości, tak malarskiej jak graficznej. Obrazy malowane są z olbrzymią swobodą, im później tym bardziej szerokimi, swobodnymi pociągnięciami pędzla. Przez całe życie malował z wielkim zamiłowaniem autoportrety. Powstało ich niemal 100, w tym około 20 grafik, tworząc w ten sposób "pamiętnikarski" zapis zmian jakie życie i doświadczenia wycisnęły na jego twarzy. Serię zapoczątkował w roku 1627 portretem własnym jako młodego mężczyzny, ukrywającego twarz w cieniu. Jednym z ostatnich dzieł jest płótno z 1669 roku, z którego spogląda na nas stary, poszarzały i pomimo uśmiechu, zmęczony życiem człowiek zapadający się w ciemność. Obraz powstał tuż przed śmiercią artysty.

Bardzo wielka jest spuścizna mistrzowskich rysunków Rembrandta, piórkowych i lawowanych tuszem (rzadsze są kredkowe). Znajdują się w dużych zbiorach europejskich. Dla dziejów grafiki przełomowe znaczenie miały akwaforty Rembrandta, oddające wspaniale jego efekty światłocieniowe. Wykonał ich ok. 350, obejmują tematy te same co obrazy. Najsławniejsze: "Przekupień trucizny na szczury" (1632), "Krajobraz z trzema drzewami" (1643), "Autoportret w czasie rysowania" (1645), "Trzy krzyże" (1653), "Chrystus w Emaus" (1654), "Ecce Homo" (1655) i wiele in.

Światłocień [edytuj]
Potężnym środkiem malarskim Rembrandta był światłocień, w sposób jemu właściwy stosowany, będący połączeniem światła i cienia, zmroku, z którego wyłaniają się postacie, oraz jasnych promieni. Rembrandt stosował mistrzowski światłocień zbliżony do dzieł np. Caravaggia, jednak w przeciwieństwie do włoskiego malarza, światło u Rembrandta ma charakter raczej metafizyczny niż ekspresyjny, a jego źródło jest często trudne do ustalenia (np. w "Oślepieniu Samsona" światło pada z punktu zbiegu linii perspektywicznych, a w "Wieczerzy w Emaus" - z blatu stołu, przy którym siedzi Chrystus).

Kolorystyka [edytuj]
W latach ok. 1630 następuje u Rembrandta zmiana kolorytu, z zimnych tonów niebieskawo zielonkawych na ciepłe, złoto-brązowe. Około roku 1640 pojawiają się w jego dziełach silna czerwień i głęboki ton żółty, ostatnie zaś 20-lecie jego twórczości charakteryzują silniejsze efekty kolorystyczne i znacznie szerszy sposób malowania.

Lista ważniejszych dzieł Rembrandta [edytuj]

Lekcja anatomii doktora Tulpa
Wymarsz strzelców
Saskia jako Flora, 1635
Powrót syna marnotrawnegoStraż Nocna (własc. Wymarsz kompanii strzelców) (1642, Rijksmuseum, Amsterdam)
Ukamienowanie św. Szczepana
Balaam i oślica
Koncert
Tobiasz i Anna
Dawid z głową Goliata przed Saulem
Lekcja anatomii doktora Tulpa
Samson i Dalila
Wskrzeszenie Łazarza
Judasz zwracający srebrniki
Malarz w pracowni
Jeremiasz opłakujący zniszczenie Jerozolimy
Ofiara Abrahama
Danae (1650, Ermitaż, Petersburg)
Uczta Baltazara
Oślepienie Samsona
Ofiara Izaaka
Św. Rodzina
Wieczerza w Emmaus
Izaak i Rebeka, lub Żydowska narzeczona (ok. 1665)
Józef i żona Putyfara
Powrót syna marnotrawnego (ok. 1668)
Batszeba
Jakub Błogosławi synów Józefa (1656)
Matka Rembrandta czytająca Biblię
Spisek Klaudiusza Cywilisa

Dzieła Rembrandta w Polsce [edytuj]
W Polsce znajdują się trzy obrazy Rembrandta. Jeden z nich (Pejzaż z miłosiernym Samarytaninem), przechowywany jest w Muzeum Czartoryskich w Krakowie, a dwa pozostałe (Uczony przy pulpicie (inny tytuł: Ojciec żydowskiej narzeczonej) z 1641 r. i Dziewczyna w kapeluszu z 1641 r. (inny tytuł: Żydowska narzeczona - nie mylić z innym obrazem o tym tytule z Rijksmuseum) na Zamku Królewskim w Warszawie.

O ile kwestia autorstwa Pejzażu z miłosiernym Samarytaninem nie podlegała wątpliwości, o tyle w przypadku dwóch pozostałych dzieł dopiero w 2006 roku oficjalnie potwierdzono, że namalował je Rembrandt. Obrazy te, zakupione przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, trafiły później w ręce rodziny Lanckorońskich, a następnie zostały przejęte przez gestapo. Po wojnie rodzinie udało się je odzyskać. W 1994 Karolina Lanckorońska przekazała swoją kolekcję w darze dla Narodu Polskiego i w ten sposób na Zamek trafiły oba dzieła Rembrandta.